Rodno izražavanje i heteronormativno odrastanje u Srbiji

DSC_0284“Alternativnost predstavlja mnogo dublji izazov od puke različitosti. Ona zahteva kulturu susretanja, prostor za transformacije koji unapred ne specifikuje svačiji identitet.”

Majkl Vorner

“Sva ljudska bića međusobno markiraju svoju seksualnu diferenciju, ali to ne čine na isti način. U svetlu te neoporecive činjenice, rigidna ontologija seksualne diferencijacije skoro da nema smisla. Mi dakle treba da budemo slobodne da reprezentujemo i da se slobodno igramo sa tim kako živimo svoj život kao seksualno diferencirana bića koja nisu suštinski određena kao muška ili ženska. Sloboda je pravo da reprezentujemo ko seksualno jesmo.”

Druzila Kornel

U organizaciji radne grupe za rodnu ravnopravnost, Zelene omladine Srbije tokom vikenda 7-9 jula održan je treći LGBTQ+ muzej. Teme izložbe Raznorodnost su većinski vezane za diverzitet i specifičnosti seksualnog i rodnog identiteta i izražavanja, kao i društveni kontekst u kojem se identiteti stvaraju, menjaju ili osuđuju.

Ova izložba se bavi (ne)korespodencijom vizuelnog i rodnog/seksualnog identiteta. Cilj izložbe je da se ukaže na mogućnost stvaranja identiteta koji izmiču kategorizaciji i definiciji unutar postojećih društvenih rodnih i seksualnih identiteta. Prikazani portreti sugerišu da su ovi identiteti polje slobodnog i kreativnog izražavanja grupe ili pojedinki/ca, a ne ustaljeni stereotipni identiteti koji se vezuju za vizuelnu kulturu i reprezentaciju određene „seksualne manjine“.

Namera autorki izložbe je da istaknu potrebu da se izbegne getoizacija ljudi koji pripadaju ili izmiču stereotipima u rodnom i seksualnom izražavanju, te da se na taj način spreči njihovo nužno kategorisanje unutar postojećih društvenih okvira, pa čak i autodiskriminacija. Iskazi portretisanih služe da se ukaže mogućnost pogrešnog, inertnog zaključivanja o rodnom i seksualnom identitetu na osnovu vizuelnog. Sa druge strane, fotografije pokazuju da određeni vizuelni kodovi, koji su nastali kao simboli određenog rodnog i seksualnog izražavanja, pretrajavaju uprkos potrebi da se umakne kategorisanju i definisanju.

Takođe, cilj izložbe je da se ispita subverzivni potencijal „normalnosti“, odnosno normativnosti. Iskazi i fotografije ljudi čiji se vizuelni identiteti uklapaju u normativ, ali njihovi rodni i seksualni identiteti od njega odstupaju, odlično ilustruju ovaj subverzivni potencijal „normalnog“ izgleda.

Fotografije i citati na ovoj izložbi skoro isto toliko sakrivaju koliko otkrivaju o identitetu osobe. Činjenica da posmatračice/či ni nakon pažljivog posmatranja i čitanja i dalje ne znaju sa sigurnošću pol/rod/seksualnost prikazanih osoba dodatno ističe besmislenost pretpostavki baziranih na stereotipnim vizuelnim izražavanjima.

Izložba može da se čita i kao ilustracija teze Džudit Batler o nepostojanju izvornog roda i seksualnosti, o uspostavljanju identiteta stalnim performiranjem nepostojećeg izvornog oblika. Takođe, i kao ilustracija težnje radikalnog oblika queer teorije da „naglašava potrebu samokreiranja i etičkog pomeranja izvan kategorija svakog unapred utvrđenog identiteta“.

***

Nadamo se da je izložba postavila pomenuta pitanja, pokrenula dijalog među ljudima, a posebno onim koji se svakodnevno susreću sa problemima koji kategorizacije i definicije nose. Svesne smo da izložba nosi rizik da targetira isključivo one čiji su identiteti tema izložbe, ali smo optimistične da će i slučajni prolaznici i ljubiteljke/i galerije koje/i nisu imali priliku da ranije na taj način razmišljaju biti ovom izložbom inspirisane/i.

DSC_0311

DSC_0331

Irena Radovanović, studentkinja istorije umetnosti

Ana Simona Zelenović, master istoričarka umetnosti 

Autorke su članice Zelene omladine Srbije

Fotografija: Predrag Momčilović